Kocaeli’de faaliyet gösteren KORDSA
fabrikasında şok bir gelişme yaşandı. Toplu sözleşme sürecinde
anlaşma sağlanamaması üzerine TEKSİF Sendikası
grev kararı almıştı. Bu karar sonrası işverenin
hamlesi gecikmedi. KORDSA yönetimi, grev kararına karşılık
lokavt kararı aldı. KORDSA'dan Kamuyu Aydınlatma
Platformu'na (KAP) gönderilen açıklamada, TEKSİF'in grev kararına
karşılık lokavt kararı alındığı bildirildi. 10 Eylül'de uygulanmaya
başlanacağını duyurulan lokavt kararı ile ilgili KAP'a gönderilen
açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Türkiye Tekstil Örme ve Giyim
Sanayii İşçileri Sendikası (TEKSİF) ve Şirketimiz'in üyesi
bulunduğu Türkiye Tekstil Sanayii İşverenleri Sendikası arasında
yürütülen, XXV. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi müzakerelerinde
anlaşma sağlanamadığından TEKSİF'in grev kararına karşılık Türkiye
Tekstil Sanayii İşverenleri Sendikası 28.08.2019 tarih ve 1284
sayılı kararı ile lokavt kararı alınmasına ve lokavtın 10 Eylül
2019 tarihi itibariyle uygulanmasına karar vermiştir. Lokavt kararı
şirketimize 29.08.2019 tarihinde tebliğ edilmiştir.”
Peki, lokavt nedir? Evrensel gazetesinde lokavt 7
maddede şöyle anlatılıyor…
LOKAVT NEDİR?
İşyerinde faaliyetin tamamen durmasına neden olacak tarzda,
işverenin kendi kararıyla veya üyesi olduğu işveren sendikasının
verdiği karara uyarak, işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasına
lokavt denir.
LOKAVT NE ZAMAN İLAN EDİLEBİLİR?
Patron sendikası (örneğin MESS) veya sendika üyesi olmayan
patron, grev kararının kendisine tebliğinden itibaren altmış gün
içinde lokavt kararı alabilir ve bu süre içerisinde altı iş günü
önceden karşı tarafa bildirilecek tarihte uygulamaya
koyabilir.
LOKAVT HALİNDE KİMLER ÇALIŞABİLİR?
Lokavtın uygulanması halinde isimleri yasaya uygun usullerle
belirlenmiş olan ve hiçbir surette üretim veya satışa yönelik
olmamak kaydıyla niteliği bakımından sürekli olmasında teknik
zorunluluk bulunan işlerde faaliyetin devamlılığını veya işyeri
güvenliğini sağlayacak olan kişiler dışında hiç kimse
çalıştırılamaz. Bu durumda kapsam dışı (beyaz yaka) işçilerin de
işyerinde çalışması mümkün değildir.
BİR PATRON VEYA PATRON SENDİKASI NEDEN LOKAVT İLAN
EDER?
Patronlar, lokavtı mücadelede psikolojik üstünlüğü ele
geçirmek, TİS masasında pazarlık unsuru olarak kullanmak, grev
oylaması istediğinde kapsam dışı beyaz yaka personelin greve hayır
demesini sağlamak vb. amaçlarla lokavt ilan edebilir.
LOKAVT UYGULAYAN PATRON YENİ İŞÇİ ALABİLİR
Mİ?
Patron, kanuni bir grev veya lokavt süresince, iş sözleşmeleri
askıda kalan işçilerin yerine, sürekli ya da geçici olarak başka
işçi alamaz veya başkalarını çalıştıramaz. Lokavt dolayısıyla iş
sözleşmeleri askıda kalan işçiler de lokavt süresince başka bir
işyerinde çalışamaz. Aksi hâlde işçinin iş sözleşmesi haklı nedenle
feshedilebilir.
LOKAVT DURUMUNDA İŞÇİLER HANGİ HAKLARINI
KAYBEDER?
Lokavta maruz kalan işçilerin iş sözleşmeleri grev ve lokavt
süresince askıda kalır.
Patron, lokavt nedeniyle iş sözleşmeleri askıda kalan işçilerin
lokavtın başlamasından önce işleyen ücretlerini ve eklerini olağan
ödeme gününde ödemek zorundadır. Grev ve lokavt süresince iş
sözleşmeleri askıda kalan işçilere bu dönem için ücret ve sosyal
yardımlar ödenemez, SGK primleri yatırılmaz, bu süre kıdem
tazminatı hesabında dikkate alınmaz.
İŞÇİLER LOKAVTTAN KORKMALI MI?
Kapitalizm koşullarında, patronlar için işleyen bir sistem
kurulmuştur ve patronlar “ekonomik, yasal vb.” açıdan işçilere göre
güçlü konumdadır. Bu nedenle yasalarla düzenlenmişse de lokavt bir
hak olmamalıdır ve meşru değildir. Buna rağmen, üretimin devam
ettiği işyerlerinde greve çıkan işçinin, lokavttan çekinmesine de
gerek yoktur. Tek istisnası kapsam dışı beyaz yaka personel
sayısının kapsam içi sendika üyesi sayısına yakın olduğu
işyerlerinde lokavt tehdidi ile beyaz yaka personelin greve hayır
demesi durumudur. Ancak yakın dönemde MESS ve EMİS bu bakımdan da
hüsrana uğramış, grev oylaması talep ettiği her işyerinde sendika
üyelerinden daha fazla sayıda “greve evet” oyu kullanılmıştır.