Hadi yine iyisiniz, 200’lükler ceplerden taşacak
Yılmaz Karabıyık
Tüm YazılarıHadi yine iyisiniz, asgari ücret zamlanınca, cebinize giren para miktarı da artacak(!)
Bizim büyük büyük en büyük banknotumuz olan 200 lira, ceplerden daha da taşacak(!)
Yaşadınız(!)
Bu işin ironisi tabii ki!
“2026 yılı asgari ücreti ne kadar olacak?” sorusunun cevap bulmasının merakla beklendiği şu günlerde, Türkiye Cumhuriyeti’nin en büyük banknotu olan 200 liranın nasıl bir değer kaybına uğradığını gözler önüne serip, asgari ücretin o günden bugüne kadar geçen sürede enflasyon karşısında ne kadar eksildiğini sizlere aktarmak istiyorum!
Ortaya çıkan rakamların sizi şaşırtacağını düşünüyorum!
Peşinen şunu söyleyeyim, o dönemde cebinize giren birkaç tane 200 liralık banknot, bugün cebinize sığmayan asgari ücretten 8 bin lira daha değerli!
***
Evet, Türkiye’nin en büyük banknotu 200 lira, 1 Ocak 2009 tarihinde piyasaya sürüldü.
Asgari ücret o dönem ortalama 546 lira idi.
3 tane 200 liralık banknot, asgari ücretten 64 lira fazlaydı!
Bugün asgari ücret 22 bin 104 lira.
111 tane 200 liralık banknot, asgari ücretten 96 lira fazla.
Asgari ücret o günden bugüne yaklaşık 41 kat artmış!
Peki, 2009 yılındaki 200 lira, o günden bugüne kaç kat değer kaybetti?
TÜFE’ye göre, 2009’daki 200 TL’nin 2025 fiyat seviyelerine eşdeğeri yaklaşık 11 bin TL.
Yani aynı ürün için bugün 55 tane 200 lira gerekiyor.
Daha da açacak olursak 2009’daki 200 lira, bugün 11 bin liraya denk geliyor!
2009’da cüzdanında 200 lirası olanla bugün cüzdanında 11 bin lira olanın alabileceği ürün miktarı birbirine denk!
Asgari ücret 41 kat artarken, 200 liranın değeri 55 kat düşmüş!
Bu da 2009’daki asgari ücretin alım gücünün, 2025’teki asgari ücretin alım gücünden bir hayli düşük olduğunu gösteriyor.
2009’da ortalama net asgari ücret 546 TL idi.
Bunu 2025 fiyat seviyelerine uyarladığımızda, reel alım gücü yaklaşık 30 bin TL olarak hesaplanıyor.
Yani şu anda, hala 200 liralık banknot en büyük banknot olduğu için cüzdana sığmayan 22 bin 104 liralık asgari ücretin alım gücü, 2009’daki 3 tane bile 200 liralık banknot etmeyen 546 liralık asgari ücretin alım gücünden bir hayli eksik!
Asgari ücretli 30 bin lira yerine 22 bin lira alıyor. Özetle 16 yılda asgari ücretlerinden 8 bin lira eksilmiş, asgari ücretli zam aldığını sanırken maaşlarında indirime gidilmiş!
***
Peki, 2026 yılında en azından 2009 yılına denk bir asgari ücret alabilecek mi çalışanlar?
Henüz 2026 yılına girmemişken yani 2009 yılındaki asgari ücrete 30 bin liranın da denk olmayacağı zamları karşılamamışken kulislerde konuşulan yeni asgari ücret rakamları 30 bin lirayı bulmuyor.
Kimi 25-26 bin lira, kimi 27-28 bin liradan söz ediyor.
Hükümet cephesinden gelen sinyaller de bu yönde.
Yani asgari ücretli 2009 yılındaki asgari ücretin alım gücünden 2026 yılında biraz daha uzaklaşacağa benziyor.
Yeni asgari ücretle sadece cebe giren 200 liralık banknot miktarı artacak ama alım gücünde düşüş sürecek.
Yeni yılda 200 liralık banknotun değer kaybının daha da katlanması bekleniyor.
Bu yüzden ben “asgari ücret zammı”, yerine “asgari ücret indirimi” ifadesinin daha doğru bir kullanım olduğunu düşünüyorum!
“Zam” ifadesi, 35-40 bin liradan aşağısına uymuyor çünkü!
***
200 lira banknotun alım gücünün 55 kat eridiğini söyledim, asgari ücretin 2009’un reel alım gücünün gerisinde kaldığını söyledim, toplumun büyük bir kısmının miktarsal artışa rağmen gelir kaybı yaşadığını söyledim!
Özetle iktidarın itirafının 200 lira ile cüzdanımızda durduğunu anlattım!
İktidar belli ki enflasyonu dizginleyemiyor, vatandaşın alım gücünü koruyamıyor!
Peki enflasyonu dizginleyemeyen, vatandaşın alım gücünü koruyamayan hükümet, en azından yeni banknotlarla vatandaşın cebindeki şişkinliği neden azaltmıyor?
Neden 200 lira banknotta ısrar ediyor?
“Enflasyonla mücadelede yenildiklerini kabul ettiler” dedirtmekten mi çekiniyor?
Ya da değeri 55 kat düşmüş çok sayıda banknotun cebe girmesinin vatandaşa psikolojik olarak kendini zengin hissettirdiğini mi düşünüyor?
Yoksa tüketicinin yanında nakit taşıyamayıp (çok olduğu için), kartla işlem yapmasını sağlayıp, üretici ya da satıcının vergi kaçırmasını önlemeyi mi amaçlıyor?
Gerekçe ne olursa olsun piyasaya sürüldüğü günden bu yana 55 kat değer kaybetmiş ve kaybetmeye de devam edeceği aşikar olan 200 liralık banknotun en büyük banknot olmaya devam etmesi kabul edilemez!
Vatandaş, değeri 55 kat düşmüş ve daha da düşecek gibi görünen 200 liranın yerine artık daha büyük tutarda banknotların çıkarılmasını istiyor.
Bırakın en azından insanlar nakit dışı kabul etmeyen ya da kartta komisyon alan esnaflara vermek için yanında desteyle para taşımak durumunda kalmasın!
En değerli paramızın ne kadar değersizleştiğini bize göstermekten vazgeçin!
