banner232
banner203
banner230
banner231
banner15

Baytar Ziya Tan Bey’i tanır mısınız?
banner234

Birgün gazetesinden Mustafa K. Erdemol Kocaelililerin hiç tanımadığı ama Kocaali’de Türkiye için bir ilki gerçekleştiren o koca yürekli adamı yazdı. Bakın o koca yürekli adam ne yapmış Kocaeli için. Kocaeli bu insanın farkına varmalı; 

 

“Tek bir fotoğrafı bile yok elimde. Oysa hafızam(ız)a kazılmayı en çok hak edenlerden biriydi o. Mutlaka vardır ama ne bir akrabasına ne de onu tanıyan bir araştırmacıya rastlamış değilim. Eski, çok eski bir gazete haberinde gördüğüm adını, onu da birçok iyi insan gibi unutulmuşluğa terk edelim istemediğim için “mutlaka söz etmeliyim” diyerek bir yere not etmiştim. Birkaç gün önce diğer dünya ülkeleri gibi bizim de kutladığımız Dünya Hayvanlar Günü’nde, günle ilgili rutin haberlerin içinde kaynayıp gitmesin diye de bugüne bıraktım ondan söz etmeyi.

 

KOCAELİ FARKINDA MISIN?


Hayvan beslemenin ne olduğunun bugünkü gibi bilinmediği, hayvan beslemekten sadece ahırda öküz, kapıda eşek bulundurmanın anlaşıldığı zamanlardı yaşadığı dönem. Canlısına bile önem verilmeyen, ölülerine leş denilip ortada bırakılan hayvanlar için ülkemizin ilk hayvan mezarlığını Kocaeli’nde kuran odur. Kocaeli bu onuru taşıdığının farkında mı acaba?


İkinci Dünya Savaşı başladığında, savaşa katılmayan Türkiye, faşist Hitler ordularının tehdidi altında iken Kocaeli Baytar Müdürü Ziya Tan Bey’in endişesi yine hayvanlarla ilgilidir. Kocaeli Belediyesi’ne sunduğu öneri yüzünden takdir edenler de olmuştur ama daha çok alay konusu haline gelmiştir. Çabaları, dönemin Cumhuriyet gazetesinde “Lüzumundan fazla insani bir şefkat” olarak nitelendirilip eleştiri konusu da yapılmıştır.

 

Kolay değil. Hitler savaşa kendi safında katılmadığı için öfke duyduğu Türkiye’ye her an saldırabilir. Savaş kapıdadır yani. Ülkenin her yerinde geceleri karartma uygulaması yapılıyor, gündüzleri sivil savunma tatbikatları gerçekleştiriliyordu. Hepsi, insan kaybının azaltılmasına yönelik önlemlerdi. Bir yandan yiyecek sıkıntısı çeken, bir yandan kapıya dayanmış savaşın korkusunu yaşayan memleket insanının düşüneceği en son şey herhalde hayvanlardı. Kimin aklına hayvanları savaştan korumak gelirdi ki?


Ama onun geldi. Daha doğrusu hep aklındaydı, barış zamanında da. Aslında savaştan çok önce de hayvanlar için devletten, dönemin kamuoyunun garip bulduğu istekleri olmuştu Baytar Ziya Tan’ın. Hayvan Mezarlığı, dediğim gibi bunlardan sadece biriydi. Kocaelili merak etmez mi acaba, ‘Nerededir bu hayvan mezarlığı’ diye. Kocaeli’de bir parka adı verilse iyi olmaz mı mesela?

 

NE TALİHLİ MAHLÛKLARMIŞ


Baytar Müdürü Ziya Tan’ın, dönemin basınına konu oluşunun nedeni de yine ‘uçuk’ bir öneriyi dillendirmesidir. Bakın o öneri nedir? Cumhuriyet gazetesinin 13 Şubat 1940 Salı tarihli sayısında 3. sayfada “Lüzumundan fazla insani bir şefkat” başlıklı haberden okuyalım (Diline özellikle dokunmadığımın bilinmesini isterim):
“İzmit Baytar Müdürü, at ve eşeklere maske alınmasını talep ediyor.
İzmit (Hususi muhabirimizden)-- Vilayet Baytar Müdürü Ziya Tan, Vilayet Umumi Meclisi’ne enteresan bir teklifte bulunmuş ve tahsisat taleb etmiştir. Teklif şudur:

 

‘Avrupada harb olması dolayısıyla dünya vaziyeti her gün yeni yeni tahavvüller göstermektedir. Bu karanlık anlarda canlı bir mahluk olan hayvanları da korumak lazımdır. Binaenaleyh at, eşek, katır koyun, keçi, manda, sığır ve saireye zehirli gaz maskesi tedarik etmek insani bir vazifedir. Vilayet dahilindeki hayvanlara gaz maskesi almak üzere, Vilayet Umumi Meclisinin kafi miktarda tahsisat ayırması lazımdır’.

 

Henüz insanların gaz maskesi yokken hayvanlara tedarik, keyfiyeti burada münakaşalar doğurmuştur. Birçokları baytar müdürünü haklı bulmakta ve insani düşüncesinden dolayı takdir etmekte, bazıları da bunu, bir latife telakki etmektedir. Hatırlarda olsa gerektir ki İzmit Veteriner Müdürü birkaç sene evvel de Vilayette bir hayvan mezarlığı tesisi fikrini ortaya atmış ve her muhitte alaka uyandıran bu teklif Vilayet Umumi Meclisi tarafından kabul edilmişti. Şimdi Türkiyede ilk defa olarak Kocaeli vilayeti dahilindeki kasaba ve köylerde insan mezarlığı gibi hayvan mezarlığı da vardır.

 

İhtimal ki, İzmitin sembolik baytar müdürünün bu teklifi de kabul edilecek ve insanlardan evvel hayvanlar maskelenecektir. Kocaeli vilayeti dahilindeki at, koyun, keçi, manda, eşek, kuzu ve saire gibi hayvanlar meğer ne talihli mahluklarmış.”

 

Dünyanın sadece bizim değil, hayvanların da dünyası olduğunu bilen iyi bir insandı Baytar Ziya Tan Bey. İstediği gaz maskesi talebi karşılandı mı bilgim yok.

 

Ama Gezi’de olsun isterdim Ziya Bey. Direniş’in kahramanlarından, polisin gaz bombasına karşı yüzlerine geçirdikleri gaz maskesini edinebilir, hayvan kardeşleri için kullanabilirdi.”

banner71
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner121

banner235

banner182

banner202

banner144

banner237