banner232
banner203
banner221
banner165
banner15

Hangi hizmete ne kadar ödüyoruz biliyor musunuz?
banner234
Giyim masraflarımızı düşürmek için kampanya kovalıyoruz. Market raflarında indirimli ürün arıyoruz. Telefon faturası biraz daha az gelsin diye, neredeyse her cazip fırsatta operatör değiştiriyoruz. Suya, ekmeğe verdiğimiz parayı kuruşu kuruşuna biliyoruz. Ama devleti işler tutabilmek için harcadığımız paraya gelince, hesabını bilenimiz var mı?

İşte 2016 bütçesinde öngörülen gider kalemlerine göre, ortalama bir mükellefin eğitimden sağlığa, güvenlikten diyanete devletin belli başlı hizmetleri için ödediğini para…

Dolaylı ve doğrudan vergiler yoluyla, Maliye’nin kasasına aktarılan kişibaşı meblağ yaklaşık 17.000 lira. Herkesin aynı miktarda vergi ödediği anlamına gelmiyor bu. Mesela asgari ücretli bir işçiden kesilen doğrudan vergiler yıllık 4.164 lira tutuyor. 2.000 lirayı aşan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV) ödediği de düşünülürse, bu işçinin devletin kasalarına yılda aktardığı para 6.000 liranın üzerine çıkıyor. Daha fazla kazananların ödediği toplam miktar, hâliyle daha büyük olacak. 

Bütçe tasarısında yer verilen büyüklüklere göre, aslan payı Maliye Bakanlığı’na ait. Ortalama mükellef, her yıl 4.640 lirayı maliye hizmetlerinin idamesi için sarf ediyor. Bakanlık, aktarılan paranın yüzde 90’ını cari transferlere kullanıyor. Mesela, cari transferler içinde yer alan hazine yardımları için bir vatandaşın yıllık ödediği para yaklaşık 1.400 lirayı bulacak. Yine aynı kalemde yer alan görev zararlarını telâfi için kişibaşı ortalama 380 lira ödeyeceğiz. Üniversitelere aktarılan paralar da bu kalemden karşılanıyor. Geçen yılki kadar bir kaynak bu yıl da aktarılırsa, yükseköğrenim kurumlarının işlerliğini devam ettirmek için mükellefin cebinden çıkacak para 400 lirayı bulabilecek.

Vatandaşlık faturasının ikinci en yüksek kalemini, Millî Eğitim Bakanlığı’nın masrafları oluşturuyor. Ortalama mükellef, vergisinin yüzde 14’üne karşılık gelen 2.370 lirayı öğretmen maaşları ve okulların giderleri için harcayacak. Sonraki en büyük masraf, Hazine Müsteşarlığı’ndan gelecek. Bu kuruma, bir yılda 2.255 lira vereceğiz ve bu paranın da 1.800 lirası faiz ödemelerine gidecek. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın giderleri için mükellefin cebinden 906 lira gibi bir para çıkacak.

Devletin asli görevlerinden savunma ve güvenlik hizmetlerinin karşılanması için tek bir vatandaş bu yıl 1.734,5 lira harcamak zorunda. Bir yılda 832 lira ödeyeceğimiz Millî Savunma Bakanlığı, mükelleften aldığı bu paranın yarısını personel giderleri için kullanacak. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün masrafları için 645 lira vereceğiz ve bu paranın yaklaşık 450 lirası polis maaşlarına harcanacak. Kırsaldaki güvenlik için Jandarma Genel Komutanlığı’nın tasarrufuna terk edilecek para ise yıllık 257,5 lira olacak.

KÖMÜR VE DUBLE YOL
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na ayrılacak para, 772 lira. Bu miktarın önemli bir kısmı, AK Parti’nin de halk desteğinin önemli sebeplerinden biri olan, yaşlı, engelli, fakir ve muhtaç vatandaşlara yiyecek ve yakacak gibi sosyal yardımlar için harcanacak. Ortalama mükellef, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na 528,6 lira ödeyecek. Yine icracı bakanlıklardan Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na 465,4 lira vererek duble yollar gibi hükümetin çokça para harcadığı ve övündüğü hizmetlerin faturasını yüklenecek.

Sağlık, devletin temel hizmet alanlarından ve seçmeni nezdinde AKP’nin takdir gören icraatlarından biri. Ortalama mükellef, kamu hastanelerinin idare ve idamesi için 370 lirasından feragat etmek zorunda. Halk Sağlığı Kurumu’na aktaracağı 293 lira ve Sağlık Bakanlığı için vereceği 110 lira da hesaba katılacak olursa, sağlık sistemi için harcayacağı yıllık meblağ 773 liraya ulaşıyor. Adalet Bakanlığı’nın harcamaları için mükellefin cebinden çıkacak para 328,6 lira olacak. Bu paranın 200 liraya yakın bir kısmı, hâkim ve savcıların maaşları için harcanacak.

Diyanet İşleri Başkanlığı bir diğer yüksek masraf kalemi. Sünniler dışındaki dinî kesimleri temsil etmediği, memur zihniyetiyle siyasi iktidara fazla angaje olarak hükümete muhalif kesimleri dinden soğuttuğu, lüks masraflara tenezzül ederek dünyevileştiği ve garip fetvalarla dini tartışmaların odağına çektiği için şu sıralar eleştirilere maruz kalan Diyanet teşkilatı için vatandaş 206,5 lira verecek.

Cumhurbaşkanlığı’na açıktan verilecek para 13,8 lira olacak. Tabii tartışmalı şekilde Cumhurbaşkanı’nın istimaline açılan örtülü ödenek bu rakama dâhil değil. Her bir mükellef, hesabı sorulmayacak harcamalarda kullanılması için son 11 ayda 50 liranın üzerinde para aktarmıştı. 2016 yılında bu rakamın daha da artması beklenebilir. İstihbarat zaafı olduğu ve kendi vatandaşlarına yönelik fişleme ve dezenformasyon faaliyetlerinde bulunduğu ithamlarına maruz kalan MİT’e ortalama mükellefin aktaracağı meblağ ise yıllık 52,1 lirayı bulacak. Mükellefin, bütün harcamaları kendi adına denetleyecek Sayıştay’a vereceği yıllık para miktarı ise 7,2 lira olacak.

VERGİ BİLİNCİ
Bütçede devletin yüzlerce kurumunun binlerce harcama kalemi bulunuyor. Buraya sadece bazı önemlilerini aldık. Vatandaş, özellikle çalışanlar, vergilerini bizzat ödemedikleri için, sanki vergi vermiyorlarmış gibi bir vehme göre hareket ediyorlar. Bazı Batı ülkelerinde olduğu gibi her vatandaş kendi vergisini bizzat ödese, kaynağında tevkifat olmasa, canı yansa, paraların nereye harcandığına dair daha fazla hassasiyet gösterebilirdi belki. Mesela Amerika’da, etiket fiyatlarına çoğunlukla vergisiz fiyatların yazılmasında buna benzer bir mantık var. Müşteri kasaya vardığında ne kadar KDV ödediğini görüyor. Türkiye’deki uygulama vergi bilincinin yerleşmemesinin en öncelikli sebeplerinden biri.

Devlete aidiyetin ve ancak devletçe sunulabilen hizmetlerin bedeli olarak tanımlanabilir vergi. Siyaset felsefecilerinin “Toplumsal Sözleşme” diye adlandırdığı, birey ve devlet arasındaki kurgusal feragat ve koruma anlaşmasının ve rıza sisteminin esas parçalarından biri ve elzem. Bahreyn, Kuveyt, Katar gibi bir iki ülke dışında vergi toplamayan devlet olmaması bunun bir göstergesi.

Hesap verebilirliğin, demokrasinin yerleştiği, yönetimin benimsendiği toplumlarda vergi bilinci de doğru orantılı olarak yüksek oluyor. Türkiye’de vergi bilincinin seviyesi ne? Her ay kazancımızın önemli bir kısmını değişik isimler altında devletin kasalarına aktaran sistem hakkında pek azımız gerçekten bilgiye sahip. Mesela, Sayıştay’ın ne yaptığını az kişi merak eder ve Sayıştay’ın çalışmaları engellendiğinde, raporları sümenaltı edildiğinde, çoğunluk tepki göstermesi gerektiğini bile bilmez. Devletin hizmeti, ülufe değildir oysa.


DOLAYLI VERGİLER HÂLÂ AĞIR
Önce, 2016 yılı bütçesinin nereden ne kadar vergi geliri toplamayı hedeflediğine bakalım. Maliye’nin bu yıl için vergi geliri hedefi 489,7 milyar lira. 2015 için hesaplanan tahsilat miktarına göre, yüzde 9,5’lik bir artış öngörülüyor.

Gelir vergisi tahsilatından 99 milyar lira toplayabileceğini düşünüyor Maliye. Toplam tahsilatının yüzde 20,2’si bu kalemden gelecek. Kurumlar Vergisi’nden beklenen miktar 38,7 milyar lira. Motorlu Taşıtlar Vergisi gibi mülkiyet üzerinden alınan vergiler, bu yıl 11 milyar lira gibi bir para getirecek devlete. Gümrüklerden gelen ve ithalattan kesilen meblağ ise 94,2 milyar lirayı bulacak. Sadece bu iki kalem, toplam gelirlerin yüzde 19,2’sini karşılıyor.

Haksız oldukları için sürekli eleştirilen dolaylı vergilere gelince... Dolaylı vergiler içinde Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve Katma Değer Vergisi (KDV) başı çekiyor. Hükümetin vazgeçemediği akaryakıt, motorlu taşıt, alkol ve sigara ile bazı elektronik cihazlardan alınan ÖTV’de devletin tahsilatı, gelir vergisini de aşarak 111 milyar lirayla yine en yüksek kazanç kapısı olacak. Bir diğer ifadeyle, her yüz liralık gelirin 22,7 lirası bu kalemden sağlanacak. Dâhilde alınan KDV, 86,4 milyar lirayı bulacak. ÖİV’den gelecek 5,3 milyar lirayı da hesaba katınca, 2016 yılındaki dolaylı vergiler toplamı 202,6 milyar lirayı ya da başka bir ifadeyle, toplam tahsilatın yüzde 41,3’ünü bulacak.


MÜKELLEF SAYISI
Peki, öngörülen bu 489,7 milyar lira, kimlerden tahsil edilecek? Vergi mükelleflerinin sayısı hakkında net bir bilgi yok. Aktif çalışan sayısı hakkında sağlıklı bir veriye ulaşmak zor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından en son Ekim 2015 için açıklanan istihdam verilerine göre, çalışan sayısı (işçi, serbest meslek ve memur dâhil) 26,9 milyondu. Aynı verilere göre, 9 milyon kişi kayıt dışı çalışıyor ve gelir vergisi ödemiyor. Sayısı tam bilinememekle birlikte, 10 milyondan fazla çalışanın ücretleri de, vergiden kaçınmak için, kendilerine yapılan ödemenin çok daha altında gösteriliyor.

Gelirler İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) verilerine göre, en son 2015 yılı aralık ayında gelir vergisi faal mükellef sayısı 1 milyon 827 bin dolayındaydı. Bu rakam, serbest meslek erbabı gibi beyana tabi gelir vergisi ödeyenlerin sayısını gösteriyor. Oysa kayıtlı bütün işçi ve memurların maaşlarından gelir vergisi kesintisi yapılıyor.

GİB tarafından açıklanan istatistikler, KDV faal mükellef sayısının 2,4 milyonun üstünde olduğunu gösteriyor. Türkiye’den alışveriş yapan yabancılar da dâhil her bireyin KDV ödediği dikkate alındığında, bu sayının 80 milyonun üstünde olduğu kolaylıkla iddia edilebilirse de, doğrudan bir gelir sahibi olmayan ve ailesindeki çalışanların gelirlerine bağımlı yaşayanların varlığı dikkate alındığında, yine çalışan sayısı kadar bir mükellef bulunduğu sonucunu çıkarmak mümkün. Aynı düşünceyi, vatandaşların hemen hepsinin ödemek zorunda olduğu ÖTV ve Özel İletişim Vergisi (ÖİV) için de öne sürmek mümkün.

Kurumlar vergisi ödeyen mükellef sayısı 700 bin civarında. Gelir stopaj için 2,5 milyon, basit usuldeki 743 bin ve gayrimenkul sermaye iradı mükellefi 1,7 milyon mükellef de dâhil edildiğinde, toplam vergi ödeyen sayısı 29 milyona ulaşıyor. Buradan mükellef başına ödenen ortalama vergi miktarının 16.925 lira olduğu bulunabilir.

banner71
Anahtar Kelimeler:
İzmitKocaeli
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner121

banner235

banner182

banner202

banner144

banner237